يکي از فرزندان شبانه روزي بهزيستي است، چند وقتي مي‌شود ترخيص شده، اخم مي کند و مي گويد: با اين 600 هزار تومان پول ترخيص بايد چه کار کنم، چه شغلي پيدا کنم، در کدام مکان زندگي کنم، با اين پول خرج خودم هم نمي توانم در بياوريم چه برسد به اينکه تشکيل خانواده بدهم و از خواهر بي پناهم نگهداري کنم....

قد بلند است و اندام ورزيده اي دارد به نظرم 19 يا 20 سال بيشتر نداشته باشد، اخم کرده و با حالت طلبکارانه اي بر در اتاق ملاقات هاي مردمي بهزيستي استان تهران تکيه داده ، از غرو لندهاي هر چند دقيقه يکبارش فهميدم چند مدتي است که هر روز براي طلبي به نزد مدير کل بهزيستي استان تهران مي آيد....!
مي گويد از فرزندان شبانه روزي بهزيستي بوده و چند وقتي است ترخيص شده است، 600 هزار تومان مبلغ اوليه اي است که تمام فرزندان ترخيصي بهزيستي دريافت مي کنند، اخم مي کند و مي گويد با اين پول بايد چه کار کنم، چه شغلي پيدا کنم، در کدام مکان زندگي کنم، با اين پول خرج خودم هم نمي توانم در بياوريم چه برسد به اينکه تشکيل خانواده بدهم و از خواهر بي پناهم نگهداري کنم....
رضا، همراه خواهرش از کودکي به دليل نداشتن سرپرستي جهت نگهداريشان به بهزيستي سپرده شده اند و امروز که به سن قانوني خود رسيده اند موظف به ترک خانه کودکي اند و بايد روي پاهاي خود ايستاده و با مشکلات زندگي در جامعه پر هياهويي چون تهران دست و پنجه نرم مي کنند...
بازارياب يک مرکز خدمات اينترنتي است، وام مي خواهد تا پول پيش اجاره خانه اش را جور و با خواهرش در آنجا زندگي کند...
امروز با کوله باري از مشکلات و غم به بهزيستي آمده و مي پرسد چه کنم ؟ و مدير کل بهزيستي تهران نيز که تنها طبق بخشنامه ها و مصوبات سازمان مي تواند به فرزندان شبانه روزي کمک کند در جوابش تنها مي تواند بگويد با اين بودجه و مصوبات من برايت چه کنم؟
سکوت پايان دو سوال، آنوقت شکست که حلقه اشک در پهناي صورت فرزند يتيم جاري شد و بغض پنهان بي کسي اش اندوه مدير و اطرافيان را در برگرفت...
ظاهر رستمي مديرکل بهزيستي استان تهران تعداد فرزندان شبانه روزي بهزيستي را در کل کشور 10 هزار نفر اعلام مي کند و به برنا مي گويد: در کل کشور 400 مرکز شبانه روزي وجود دارد که 63 مرکز آن زير نظر استان تهران است.
وي معتقد است؛ فرزندان شبانه روزي بهزيستي که بيشتر به دليل بي سرپرست يا بدسرپرست بودن نياز بيشتري به محبت و توجه مسوولان مربوطه شان دارند، پس از ترخيص از مراکز زير نظر بهزيستي دچار مشکلاتي مي شوند که برخي اوقات مديران سازمان هم قادر به رفع آن نيستند.
به گفته رستمي با وجود توجه خاص مديران و مددکاران بهزيستي به اين افراد باز هم پس از خروج از بهزيستي دچار مشکلاتي دارند که از عهده و وظيفه ما خارج است اما آنان از ما انتظار رفع آن را دارند.
از نظر مديرکل بهزيستي استان تهران، بايد توجه ويژه ي به وضعيت مالي فرزندان شبانه روزي بهزيستي پس از ترخيص شود زيرا در غير اينصورت امکان ارتکاب به هر جرم و خلافي توط اين افراد در جامعه پس از ترخيص وجود دارد.

چگونگي پذيرش كودكان در مراكز شبانه روزي بهزيستي
زماني كه يك كودك از نظر سرپرستي دچار مشكل مي شود، براساس حكم قضايي مسووليت سرپرستي او به سازمان بهزيستي داده شده و در واقع كودك به عنوان فرزند بهزيستي معرفي مي شود. در واقع، سازمان بهزيستي كشور مسوول تربيت و مراقبت از كودكاني است كه فاقد سرپرست موثر هستند در عين آنكه موظف است براي اين كودكان، خانواده اي ايجاد يا پيدا يا احيا كند چرا كه تمام تحقيقات جهاني نشان مي دهد كه هيچ مكان و محفلي حتي با بهترين امكانات هم نمي تواند جاي خانواده را پر كند. ما هم در مورد گروهي از كودكان كه بستگان نسبي يا سببي دارند اين پيگيري را انجام مي دهيم كه كودك به پدربزرگ، عمو، عمه يا يكي از اقوام سپرده شده و در مقابل، ماهانه ??هزار تومان به عنوان كمك هزينه تامين كودك به آن خانواده پرداخت مي شود.
امروز نام تمام مراكز دولتي و غيردولتي كه كودكان فاقد سرپرست موثر در آن نگهداري مي شوند، از يتيم خانه، پرورشگاه و شبانه روزي به خانه كودكان و نوجوانان تغيير كرده كه در حال حاضر حدود 90 درصد مراکز نگهداري کودکان شبانه روزي غيردولتي است که بابت نگهداري هر کودک 80 هزار تومان از بهزيستي دريافت مي کنند و هر مركز به طور ميانگين از20 كودك نگهداري مي كند در حالي كه در سال هاي گذشته هر مركز شبانه روزي حدود 300 كودك را به شيوه اردوگاهي در خود جاي داده بود.

گام اول شخصيت سازي
بي غذايي، كتك خوردن، رها بودن در كوچه ها و خيابان ها و آزارهاي بسياري كه بر جسم و روح اغلب اين كودكان وارد شده باعث مي شود كه اين كودكان در هنگام تحويل به سازمان بهزيستي فاقد سلامت رواني و شخصيت پايدار باشند. که اين مسئله كار مربيان و ناظران مراکز شبانه روزي بهزيستي را دوچندان کرده و لازم است توجه خاصي به بازپروري شخصيت کودکان شود.
محمدي معاون امور اجتماعي بهزيستي کل کشور، با بيان اينکه براي فرزنداني که به ما سپرده مي شوند بايد بازسازي شخصيت انجام دهيم.، مي گويد: بيشتركودكان ساكن در مراكز نگهداري سازمان بهزيستي، كودكاني هستند كه والدين آنان فاقد صلاحيت بوده اند و اين كودكان پيش از سپرده شدن به بهزيستي خاطرات بدي را تجربه كرده اند.
وي يادآوري کرد: گاهي اوقات کودکي را به بهزيستي تحويل مي دهند كه پدريا مادرش جلوي چشم بچه دچار رفتار هاي پر خطر، قتل و يا انواع ديگر جرايم شده و فرزند اين تصوير را در ذهن خود حک کرده و اينجاست که مربيان ما وظيفه دارند به بازسازي شخصيت و نوسازي آموخته هاي اين کودک بپردازند چرا كه ما بايد شخصيت اين كودكان را از نو بسازيم.

جرايم فرزندان بهزيستي، ...آمار نداريم!
تا کنون آمار دقيقي از جرايم و بزهكاري، طلاق، خودكشي، اعتياد، سوء استفاده جنسي، كودك آزاري و آسيب هاي اجتماعي فرزندان بهزيستي توسط مسئولان ارائه نشده است،اما به طور حتم فرزندي که سايه پدر و مادر را بالاي سر خود ندارد و حتي با احتمال يک درصدي از مراقبت صحيحي توسط مربيان مراکز شبانه روزي برخوردار نباشد به راحتي مي تواند در دسته متخلفان اجتماعي قرار بگيرد، که البته خلاف اين هم مصداق دارد و از ميان اين فرزندان افرادي هستند که به مقاطع بالاي اجتماعي و تحصيلي رسيده اند اما به راستي چند درصد آنها در گروه فرزندان موفق شبانه روزي قرار مي گيرند؟
يکي از مسوولان بهزيستي که نمي خواهد نامي از او منتشر شود مي گويد: آماري از جرايم و بزهكاري فرزندان ساكن مراكز شبانه روزي سازمان بهزيستي كشور نداريم، زيرا تا زماني كه اين بچه ها در مراكز ما نگهداري مي شوند كه جرم و بزهي مرتكب نمي شوند، بعد از ترخيص هم ما پيگير ارتكاب به خلاف آنان نيستيم البته پاسخ ما به اين سئوال شما كه آيا آنها هم جرمي مرتكب مي شوند يا خير، مثبت است چون اين بچه ها هم مثل ساير افراد جامعه هستند كه احتمال ارتكاب جرم در مورد آنها هم وجود دارد.
معاون اجتماعي بهزيستي کل کشور هم نيز با تائيد اين سخن به برنا مي گويد: نظارت بهزيستي بر اين فرزندان آنقدر حساب شده و تحت کنترل است که امکان جرمي وجود ندارد و اگر هم باشد بسيار نادر است.
وي معتقد است اما فرزندان ترخيصي ممکن است پس از جدا شدن از سازمان چنين تخلفاتي داشته باشند که اخيرا طبق بخشنامه هاي جديد مددکاران موظفند تا مدتي پس از ترخيص با فرزندان در ارتباط باشند و به وضعيت آنها رسيدگي و نظارت کنند.

کودک آزاري، سوءاستفاده هاي جنسي
در تمام مراكز شبانه روزي ها در سراسر كشور شماره تلفن ويژه دريافت شكايات كودكان از وضعيت شبانه روزي ها به كودكان اعلام شده و تمام بچه ها كارت تلفن در اختيار دارند تا هرگونه سوء رفتار چه از سوي مسئولان مركز و چه از سوي ساير ساكنان مركز را به مسئولان سازمان اعلام كنند، هر چند که معاون اجتماعي بهزيستي در گفتگو با برنا وجود هر نوع کودک آزاري و تنبيه بدني را در مراکز شبانه روزي تکذيب مي کند اما واقعا چند نفر از اين کودکان بي سرپرست آموخته اند در صورت وقوع خشونتي از سوي مربيان که بدون ترس براي دفاع از حقوق خود مي توانند به مسوولان شکايت کنند؟
سرشماري سازمان بهزيستي كشور در ابتداي سال85 از وجود 17 هزار و 407 كودك كه تحت پوشش سازمان بهزيستي قرار گرفته و به مراكز شبانه روزي دولتي يا غيردولتي منتقل شده يا به بستگان واگذار شده اند خبر مي داد اما به گفته محمدي معاون امور اجتماعي بهزيستي کل کشور در حال حاضر 20هزار کودک به اين سازمان سپرده شده اند که 10 هزار نفر از آنان در مراکز دولتي و غير دولتي و 10 هزار نفر ديگر به خانواده هاي جايگزين سپرده شده اند.
به گفته مسوولان اين سازمان ورودي مراكز شبانه روزي دولتي و غيردولتي سالانه 20 هزار نفر است، در حالي كه هر ساله حدود يك هزار و 200 نفر از ساكنان اين مراكز ترخيص مي شوند و با قوانين موجود، فقط 15 درصد از كودكان تحت پوشش سازمان بهزيستي كشور مي توانند به عنوان فرزندخوانده به خانواده هاي متقاضي فرزند واگذار شوند.

ابهام قانون نسبت به فرزندخواندگي
در حال حاضر هيچ قانون و ماده قانوني كه براي فرزندخواندگي نوشته شده باشد وجود ندارد، در واقع در قوانين ما هيچ گاه واژه فرزند خوانده مورد استفاده قرار نگرفته ، صرفا در قانون "حمايت از كودكان بي سرپرست" كه در سال 1353و در مجلس شوراي ملي تصويب شده تصريح شده كه كودكان فاقد پدر و مادر و جد پدري را مي توان به زوج هايي كه بعد از گذشت پنج سال از زندگي مشترك صاحب فرزند نشده اند و در آينده هم صاحب فرزند نمي شوند واگذار كرد.
بر مبناي همين قانون متقاضيان نگهداري از كودك بي سرپرست بايد به مراكز بهزيستي يا دادسرا مراجعه كرده و تقاضاي مشترك بدهند و پس از ثبت تقاضا صلاحيت و توانمندي رواني و اخلاقي و مادي خانواده مورد بررسي قرار مي گيرد و پس از تاييد به انتخاب خانواده، فرزند دختر يا پسر به آنان واگذار مي شود كه اين واگذاري براي مدت شش ماه آزمايشي خواهد بود و پس از تاييد روابط خانواده با فرزند واگذار شده سازمان بهزيستي به دادسرا يا اداره ثبت احوال نامه اي نوشته و حكم سرپرستي دائم براي خانواده صادر شده و مرد مي تواند براي فرزند خوانده اش شناسنامه اي با نام فاميل خود درخواست كند البته متاسفانه چنين كودكي سهم از ارث نبرده و به همين دليل پيش از واگذاري فرزند به خانواده، تمهيداتي مثل انتقال يك سوم اموال خانواده به فرزندخوانده پيش بيني شده تا در مواقع اضطراري حقي از او ضايع نشود.